Olsun be aldırma Yaradan yardır... Sanma ki zalimin ettiği kârdır... Mazlumun ahı indirir şâhı... ELBETTE HERŞEYİN BİR VAKTİ VARDIR... (Yunus Emre)

Bir çeşmeyi onaramadık...

M. Nevzat Özdemir

    12 Haziran 2006

    ?Çeşm? kelimesinin Fars-ca?dan geldiği, su çıkan kaynak, pınar ve göz anlamlarını taşıdığı kabul edilir. Su bir hayat kaynağı ve temel ihtiyaç olduğu için bütün medeniyetler suyun kullanımına büyük önem vermişlerdir.

    İnsanlara su sağlamak dinimize göre de büyük sevabı olan hayır işlerindendir.

    Peygamberimizin ?sadakanın en faziletlisi su teminidir? diye hadisinin olduğunu ve eshabını buna özendirdiğini görüyoruz. Türkler gerek vakıflar, gerekse şahıslar eliyle bu anlayışla bir ?su medeniyeti? meydana getirdiler ve şadırvanları, sebilleri, hayratları, hamamları ile ?kendi kimliklerini? suya da vurdular.

    Bugün hayır için çeşme yaptırma geleneğimiz bütün canlılığı ile devam ediyor.

    Milletimiz peygamberimizin bu hadisine ne güzel sahip çıkmıştır.

    Avrupa?da dağlarda, köylerde  hatta şehirlerde bizdeki gibi çeşmeler, sebiller  pek göremezsiniz!

    Paranız yoksa susuz kalırsınız..

    *   *   *

    Eskiden Bolu'da evler çoğunlukla bahçeli idi. Her bahçede su kuyusu, tulumbalar bulunur, bunlar yoksa su ihtiyacı ?mahalle çeşmeleri?nden temin edilirdi.

    Şimdi şebeke suyu ile hiç zahmet çekmiyoruz.

    O günlerin zorluğunu anlayamayız.

    Çocukluğumuzda Akpınar?daki (Çarıkçıoğlu Sok.) evimizin altında ve sokaktaki diğer evlerde ?maslak? adı verilen bir su sistemi de vardı ve suyun nereden geldiği de belli değildi. Bu sistemden su kesilene kadar uzun yıllar faydalanmıştık.

    Daha da eski tarihlere bakarsak Bolu'da kayıtlara geçen ?en eski? çeşmenin  ?Akpınar Çeşmesi? olduğu görülüyor. Orhan Bey tarafından bu çeşme için şehrimizde bezzazhane (dokumacılar ) denilen yerde  6 dükkan vakfedilmiş. Belki de bugün Akpınar Mahallesi?nde halâ kullanılan ?hayrat? denilen yerin ismi de oradan gelmektedir.

    1894 salnamesinde (yıllık)  ise Bolu'da 85 çeşmenin olduğu yazmaktadır. Evliya Çelebi?ye göre 7 çeşme vardır.  1921 salnamesinde ise Bolu'da önemli 6 çeşmeden yapılış tarihleri ile bahsedilmektedir. Bunlar;

    Aktaş Mahallesinde Hafız Beğ Çeşmesi (1700), Çukur Mahallesinde Çarşıbaşı Çeşmesi (1707), Semerkant Mahallesi Çeşmesi (1771), Akpınar Mahallesinde Zeynizade Çeşmesi (1779), Karaçayır Mahallesinde Dolapçı Hacı Mustafa Bey Çeşmesi (1828) ve Aktaş Dergahı Çeşmesi?dir. Bugün mevcut olmayan bu çeşmelerin ?kendilerine ait? su şebekeleri bulunurmuş. Mesela onarımı yapılmış ve halen kullandığımız, İsmet Paşa Caddesinde belediye dükkanları mevkiinde bulunan kitabeli çeşmelerden ?Sir-keci Çeşmesi?nin (1893) suyu, eskiden Alpagutbey Köyü?nden gelirmiş.

    Bolu merkezde ikinci kitabeli çeşmemiz Gölyüzü Mahallesindeki Kabadayı Çeşmesi olarak bilinen çeşmedir. Tokad-i Hayrettin, Şaban-ı Veli Hazretleri gibi ?Halveti şeyhlerinden? olan İbrahim Şevki Efendi tarafından yaptırılmıştır. (1896)

    Bu çeşme yıllardan beri ?harap? haldedir.

    Yerel basına da birçok kez haber olmuştur.

    Proje falan çiziyoruz, bakacağız derler.

    Bir türlü onarılamaz. 

    Ben artık söyleyecek söz bulamıyorum.

    Bu ayıp bize yeter diyorum!

    *   *   *

    Bizim bu çeşmeleri ve benzeri hayratı onarma konusunda ?eskiden? de biraz ?ihmalkâr? olduğumuzu anlatan belgeler vardır.

    Meselâ Bolu Kadısına gönderilen 5 Aralık 1814 tarihli bir yazıda ?Bolu kasabası ve çevresinde bulunan çeşme ve hayratın  çoğunun tamire ihtiyacı? olduğunu yazmakta ve vakıf yetkilileri ?göreve? davet edilmektedir.

    Demek ki huyumuz iki yüz yıldır pek değişmemiş!

    *   *   *

    Su deyince ?adı güzel, içimi güzel Kökez? hiç unutulur mu?

    Kökezimiz olmasaydı ne yapardık?

    Bu suyu Bolu'ya  getiren 1946- 1950  yıllarında belediye başkanlığı yapan ?Cemil ÖZBİLEN?dir. (1882-1954)

    Kendisini rahmetle anarken, Kökez?i mahalle çeşmeleri ile vatandaşın ayağına kadar ulaştıran diğer  başkanlarımıza da teşekkür ediyoruz.

    Bu çeşme konusuna haftaya da devam edeceğiz. 

    ?Bir çeşmenin hüzünlü hikâyesi?n de buluşmak üzere...

    Yorum yazın

    İsim (Gerekli)
    Yorumunuz (Gerekli)

    Sayfada yer alan yorumlar kişiye ait görüşlerdir. Yapılan yorumlardan sitemiz hiçbir şekilde sorumlu değildir.

     

    Yazarın diğer yazıları

    Sağlık İlaç Gıda Takviyesi Siyah Sarımsak