Kümeslerden çıkan atıklar arazilere gelişi güzel atılmaya devam ediliyor. Gelişmiş ülkeler bu atıkları, tekrar enerjiye çevirip yararlı hale getirerek kullanıyorlar. Bizde ise kendilerine çevre konusunda hiçbir yaptırım uygulanmadığı için, beyaz et sektörünün önde gelen isimleri bu konuda kılını bile kıpırdatmıyorlar. İlimiz toprakları ve yeraltı suları her geçen gün beyaz et üreticilerinin atıkları ile zehirlenmeye ve kirlenmeye devam ediyor.
Beyaz et sektöründe kümeslerden çıkan atıklar, tam bir çevre kirliliğine neden oluyor. Kümes atıklarında bulunan arsenik gibi zehirle beraber birçok kimyasal madde topraklarımıza, oradan da yer altı sularımıza karışıyor.
Ülkemizde yapılan beyaz et üretiminin %35'e yaklaşan kısmını ilimiz karşılarken, entegre tesislerde günde yaklaşık 400 bin civarında kesim yapıldığı belirtiliyor. Bu rakam ise yaz aylarında günlük 500 bini buluyor.
Kentimiz ekonomisine katkısı tartışılamaz büyüklükte olan beyaz et sektörünün, ekonomimizi ayakta tutarken, özellikle kümes atıklarının bilinçsizce değerlendirilmeye kalkılması ve bu alandaki başıboşluk tam bir çevre katliamı yaşanmasına neden oluyor.
Kümes atığının içeriği nedir?;
Tavuk besi çiftliklerinde, 45 günlük yetiştirme periyodu sonucunda tavuk dışkısı ve yataklık malzemeden (nemi almak için kümese serilen çeltik kabuğu, odun talaşı vs) oluşan tavuk altlığı açığa çıkar. Günde 400 bin tavuk işleyen bir tesise üretim yapan çiftliklerin yıllık ortalama altlık üretimi 200 bin ton (%35 nem) kadardır. Mevcut durumda tavuk üreticisi çiftçiler, kümeslerden çıkan altlığı kendi çevrelerindeki topraklara sererek bertaraf etmektedir. 200 bin ton/yıl altlığın toprağa serilmesiyle, yağmur sularıyla toprağa karışan inorganik içerik (analiz sonuçlarına dayalı olarak); 26.000 kg. arsenik(ABD standartları), 22.000 kg. demir, 82.000 kg. magnezyum, 23.000 kg. aluminyum, 27.000 kg. sodyum, 400.000 kg. potasyum, 172.000 kg. fosfor.
Kümes atıklarında ne var?
Altlığın toprağa serilme yöntemiyle bertaraf edilmesinin getirdiği sakıncalar; Altlık içeriği arsenik, demir, magnezyum, alüminyum ve daha az miktarlarda bulunan bakır ve çinko yağmur sularıyla su kaynaklarına karışmaktadır. Arsenik ve ağır metaller zehirleyici özelliğe sahiptir. Yüksek miktarda altlık çok küçük bir bölgeye serildiği için bu maddelerin su kaynaklarındaki konsantrasyonu yüksek olmaktadır.
Su kaynaklarına bulaşınca;
Altlık içeriği fosfor, potasyum ve sodyum, yağmur sularıyla su kaynaklarına karışır. Bu maddeler besleyici özelliklerinden dolayı su kaynaklarındaki yosunların miktarını milyonlarca kez arttırmakta, artan yosunlar ve onları tüketen mikro organizmalar sudaki oksijeni tüketmekte, balık ölümlerine yol açmaktadır.
Toprağa bulaşınca;
Toprağa serilen altlık, çeşitli patojenler içermektedir. Bu toprakla beslenen hayvanlara, örneğin solucanlara bu patojenler bulaşmakta, bu hayvanları yiyen kuşlarla bu patojenler çevreye taşınmaktadır. Kuşlar haricinde sinekler ve diğer hayvanlar yine bu patojenlerin taşınmasında rol oynamaktadır. Aksi düşünülürse, hastalık içeren kuşlar ve diğer hayvanlar, altlık birikintilerine patojenleri bulaştırabilirler ve bu döngü yayılarak ve büyüyerek devam eder. Küçük bir bölgede toprağa serilen büyük miktarda altlık, patojenik tehdit içeren bir birikinti olarak ortaya çıkmaktadır. Örnek olarak alınan 100.000 ton altlık, 8.000 ton karbon içermektedir. Toprağa serilen altlık, mikro organizmalar tarafından parçalanır ve karbon, metan gazı olarak ortaya çıkar ve atmosfere karışır. Verilen miktardaki altlık için bu miktar 10.600 ton kadardır. Metan, aynı miktardaki karbondioksite oranla 20 kat daha yüksek sera efektine sahip bir gazdır.
Günde 400 binlik bir kesimin gerçekleştirildiği ilimizin nasıl bir tehdit ve tehlikenin içerisinde bulunduğu, yukarıda sıralanan bilgilerde yer alıyor. Yetkililerin beyaz et üreticilerine gerekli yaptırımları uygulamamaya devam etmesi ve adeta mantar gibi biterek her geçen gün artan tavuk kümesleri kentimizin geleceğini tehdit ediyor. Şehrimizde doğayla ilgilenen bir sivil toplum örgütü var mıdır? Var olanlar da tabelâ derneği örgütler değil ise, ne zaman halkımızı bu tehlikelere karşı uyaracaklar.
